ابراهیم خادم، پزشک متخصص طب ایرانی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفتگو با گزارشگر مهر در ارتباط با تدابیر فصل بهار از دیدگاه طب ایرانی توضیحاتی را داد و اظهار داشت: مکتب طب ایرانی که با عناوینی همچون «طب سینایی» (منسوب به بوعلی سینا) یا «طب مزاجی» هم شناخته می شود، برای هر فصل مزاج خاصی قائل است. بر این اساس، فصل بهار دارای مزاجی معتدل، مایل به حرارت و رطوبت است که بستری مناسب برای دفع مواد زائد از بدن فراهم می آورد.
پیشگیری از آلرژی با پاکسازی بدن
وی اضافه کرد: بنا بر اعتقاد حکمای طب ایرانی، در فصل زمستان مواد زائد در بدن انباشته می شوند که با فرا رسیدن بهار و اعتدال هوا، باید از بدن دفع گردند. در صورت عدم دفع، این مواد می توانند زمینه بروز برخی علایم بالینی همچون آلرژی های فصلی، تنفسی، خارش گلو، عطسه های مکرر، مشکلات پوستی و کسالت و خواب آلودگی شدید را ایجاد کنند؛ از همین رو «پاکسازی بهاره» در این فصل اهمیت دوچندانی می یابد.
پرهیزهای غذایی؛ اخطار به جوانان و مزاج های گرم
خادم گفت: افراد دارای مزاج «گرم و تر» و خصوصاً جوانان که مزاج سنی آنها هم به گرمی و رطوبت متمایل است، باید در فصل بهار محدودیت های غذایی شامل کاهش مصرف انواع شیرینی ها، حتی نمونه های طبیعی نظیر شیره انگور و توت، محدود کردن مصرف گوشت قرمز، غذاهای سرخ کردنی و ادویه جات تند، پرهیز از مصرف غذاهایی مانند کله پاچه، حلیم، آش رشته، ماکارونی و فست فودها (به ویژه پیتزاهای پرپنیر) و کاهش مصرف شکلات، قهوه، غذاهای کنسروی، مانده و شور را رعایت نمایند.
خوراکی های پیشنهادی برای اعتدال مزاج
وی اضافه کرد: برای تعدیل مزاج و کمک به دفع آسان تر مواد زائد و ممانعت از یبوست، مصرف خوراکی ها و نوشیدنی های طبیعی مانند شربت سکنجبین، شربت زرشک، شربت لیمو، آب هویج و رب انار یا رب سیب، مصرف آش های با طعم متمایل به ترشی مانند آش دوغ، آش سماق یا آش هایی که در آنها از زرشک، لیمو و آبغوره استفاده شده باشد و استفاده فراوان از گشنیز، جعفری و شنبلیله در غذاها و افزودن «آلو بخارا» یا «کدو» به انواع خورش ها جهت ایجاد لینت مزاج، در فصل بهار سفارش می شود.
ورزش منظم و سبک
خادم اذعان کرد: در عرصه فعالیت بدنی، طب ایرانی بر ورزش مستمر و منظم اما «معتدل» تأکید دارد. سفارش می شود افراد (در صورت نداشتن بیماری زمینه ای قلبی) روزانه ۳۰ تا ۴۰ دقیقه پیاده روی تند یا دویدن آرام داشته باشند تا بدن گرفتار تعریق ملایم شود. در عین حال، انجام ورزش های بسیار سنگین و شدید در این فصل به هیچ عنوان سفارش نمی شود.
حجامت؛ مفید برای برخی، مضر برای برخی دیگر
این پزشک متخصص طب ایرانی اشاره کرد: برعکس باور عمومی، انجام حجامت در فصل بهار در مجموع و برای همه افراد سفارش نمی گردد. از دیدگاه دانشگاهی و طبی، خون گیری و حجامت بسته به مزاج هر فرد می تواند اثرات متفاوتی داشته باشد؛ بطوریکه برای برخی مفید و برای برخی دیگر دارای عوارض و ضرر است.
وی متذکر شد: افراد به یاد داشته باشند که تجویز حجامت حتما باید توسط «پزشک متخصص طب ایرانی» و تحت نظارت مستقیم وی صورت گیرد تا مشخص گردد آیا فرد آمادگی و نیاز به این اقدام را دارد یا خیر و همینطور افراد قبل از مبادرت به حجامت، ابتدا سفارش های غذایی و ورزشی مربوط به فصل بهار را رعایت نمایند تا پاکسازی اولیه و آمادگی بدنی لازم حاصل شود.
پرهیز از خواب روزانه در بهار
خادم سفارش کرد: در عرصه بهداشت خواب، طب ایرانی بر رعایت «خواب شبانه باکیفیت» تاکید دارد. باتوجه به افزایش رطوبت در فصل بهار، افرادی که رطوبت مزاج بالایی دارند، باید از خواب روزانه پرهیز کنند؛ چونکه این کار سبب تشدید احساس کسالت، سنگینی و خواب آلودگی در آنها می شود. از دیدگاه طب ایرانی بهترین زمان برای استراحت، خواب قبل از نیمه شب است. سفارش می شود افراد از ساعت ۱۰ شب خواب شبانه خودرا آغاز کنند تا از فواید بازسازی بدن در این ساعات طلایی بهره مند شوند.
این پزشک متخصص طب ایرانی تصریح کرد: حکمای طب ایرانی درباب نوع پوشش هم سفارش های ویژه ای دارند. باتوجه به خصوصیت های اقلیمی و مزاجی این فصل، بهترین انتخاب برای لباس، پارچه های «کتانی» است که با مزاج فصل بهار سازگاری کامل دارد.
بطور خلاصه خادم اظهار داشت: افراد دارای مزاج گرم و تر و بویژه جوانان که مزاج سنی آنها هم به گرمی و رطوبت متمایل است، باید در فصل بهار محدودیت های غذایی شامل کاهش مصرف انواع شیرینی ها، حتی نمونه های طبیعی نظیر شیره انگور و توت، محدود کردن مصرف گوشت قرمز، غذاهای سرخ کردنی و ادویه جات تند، پرهیز از مصرف غذاهایی مانند کله پاچه، حلیم، آش رشته، ماکارونی و فست فودها (به ویژه پیتزاهای پرپنیر) و کاهش مصرف شکلات، قهوه، غذاهای کنسروی، مانده و شور را رعایت نمایند. وی افزود: برای تعدیل مزاج و کمک به دفع آسان تر مواد زائد و پیشگیری از یبوست، مصرف خوراکی ها و نوشیدنی های طبیعی مانند شربت سکنجبین، شربت زرشک، شربت لیمو، آب هویج و رب انار یا رب سیب، مصرف آش های با طعم متمایل به ترشی مانند آش دوغ، آش سماق یا آش هایی که در آنها از زرشک، لیمو و آبغوره استفاده شده باشد و استفاده فراوان از گشنیز، جعفری و شنبلیله در غذاها و افزودن آلو بخارا یا کدو به انواع خورش ها جهت ایجاد لینت مزاج، در فصل بهار سفارش می شود. از دیدگاه دانشگاهی و طبی، خون گیری و حجامت بسته به مزاج هر فرد می تواند اثرات متفاوتی داشته باشد؛ بطوریکه برای برخی مفید و برای برخی دیگر دارای عوارض و ضرر است. وی متذکر شد: افراد به یاد داشته باشند که تجویز حجامت حتماً باید توسط پزشک متخصص طب ایرانی و تحت نظارت مستقیم وی صورت گیرد تا مشخص گردد آیا فرد آمادگی و نیاز به این اقدام را دارد یا خیر و همین طور افراد پیش از دست به حجامت، ابتدا سفارش های غذایی و ورزشی مربوط به فصل بهار را رعایت نمایند تا پاکسازی اولیه و آمادگی بدنی لازم حاصل شود.
منبع: مین فود