از بیکاری پزشکان تا گسترش ظرفیت دور باطل پرهزینه

به گزارش مین فود، در حالیکه به تازگی نمایندگان مجلس با ارسال نامه ای به رئیس جمهور، تداوم و گسترش افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی و دندانپزشکی را خواهان شده اند، متولیان نظام سلامت، سازمان نظام پزشکی و انجمن های تخصصی با تشریح وضع موجود و البته هشدارهای مکرر، این سیاست را «خطای استراتژیک» و تهدیدی جدی برای کیفیت خدمات درمانی کشور می دانند.

به گزارش مین فود به نقل از ایسنا، از یک سو مجلس و شورایعالی انقلاب فرهنگی، افزایش ظرفیت را راهکار «کمبود پزشک» معرفی می کنند و وزارت بهداشت را به کارشکنی در اجرای قانون متهم می سازند؛ از طرفی، مسؤلان حوزه سلامت می گویند افزایش بی ضابطه دانشجو بدون زیرساخت، نه فقط کمبود را جبران نمی کند، بلکه نظام درمانی را به سوی فروپاشی کیفی سوق می دهد؛ بدین سان است که این تضاد آشکار در سیاست گذاری، آموزش پزشکی کشور را در وضعیتی مبهم و نگران کننده قرار داده است.
مجلس: وزارت بهداشت مانع اجرای قانون است نمایندگان مجلس به تازگی در نامه ای به رئیس جمهور، از عملکرد وزارت بهداشت در حوزه افزایش ظرفیت پزشکی انتقاد کرده و خواهان مواجهه با هرگونه کوشش برای توقف این قانون شدند. در این نامه تأکید شده که مناطق محروم با کمبود شدید پزشک مواجه اند و وزارت بهداشت در اجرای مصوبات شورایعالی انقلاب فرهنگی تعلل می کند. نمایندگان همینطور در این نامه عنوان داشته اند که بهانه هایی مانند کمبود بودجه و زیرساخت قابل قبول نیست و عرضه آمارهای ناصحیح و تأخیر در انتشار دفترچه کنکور را مصداق مانع تراشی دانسته اند. نمایندگان در آخر این نامه هم اخطار داده اند در صورت ادامه این روند، از ابزارهای قانونی برای تغییر رویکرد وزارت بهداشت استفاده می کنند.
پزشکان: مشکل کمبود نیست، بی انگیزگی است در مقابل نگاه حاکم بر مجلس و همینطور شورایعالی انقلاب فرهنگی، رئیس انجمن پزشکان عمومی و رئیس کل سازمان نظام پزشکی تصویری کاملا متفاوت عرضه می دهند. در همین جهت دکتر احمد ولی پور - رئیس انجمن پزشکان عمومی با اشاره به کاهش شدید استقبال از دوره های تخصصی به ایسنا گفته است که «بیش از نیمی از ظرفیت رشته های حیاتی خالی مانده است.» او سختی دوره دستیاری، درآمد پایین و تعرفه های غیرواقعی را عامل اصلی این بی میلی به ورود به دوره های تخصصی می داند و باور دارد که «مسیر تخصص برای خیلی از پزشکان طولانی و ناامیدکننده شده است.» به قول او، افزایش ظرفیت در حالی که صندلی ها پر نمی گردد، نه فقط راهکار نیست، بلکه کیفیت درمان را هم تهدید می کند.
هشدار قرمز سازمان نظام پزشکی محمد رئیس زاده - رئیس کل سازمان نظام پزشکی، هم بارها افزایش ظرفیت پزشکی را «خطای استراتژیک» خوانده و درباره ی نتایج آن اخطار داده است. او باور دارد که «طی ۸۷ سال، ظرفیت پزشکی به ۸۵۰۰ نفر رسید و طی چهار سال اخیر هم همین میزان بدون زیرساخت افزوده شد که نتیجه آن افت شدید کیفیت آموزش است.» به قول او مبحث افزایش ظرفیت پزشکی، دو بحران موازی را برجسته می کند؛ خالی ماندن رشته های تخصصی حیاتی و از میان رفتن تدریجی کیفیت آموزش پزشکی.
اما آمارها در این مورد چه می گویند؟ آمارها هم طوری است که این هشدارها را تایید می کنند؛ به صورتی که به گواه مسئولان، در آزمون دستیاری اخیر بالاتر از ۲۰۰۰ صندلی خالی مانده و رشته هایی مانند اورژانس، بیهوشی، اطفال و عفونی با کمترین استقبال مواجه بوده اند.
تناقض تلخ؛ پزشکان بیکار و صندلی های خالی دستیاری طبق اعلام سازمان نظام پزشکی و برعکس مباحث مطرح درباره ی کمبود مطلق پزشک، بالاتر از ۱۰۷ هزار پزشک عمومی و بالاتر از ۶۹ هزار پزشک متخصص در کشور فعال هستند؛ این درحالی است که هم زمان صدها پزشک عمومی بیکارند، هزاران صندلی تخصصی در دانشگاه ها خالی است و حداقل ۳۰ هزار پزشک عمومی هم از حرفه پزشکی و چرخه طبابت خارج شده اند. ازاین رو شاید این پارادوکس حکایت کننده از آن باشد که مشکل اصلی، کمیت نیست؛ بلکه نبود سیاستهای نگهداشت، توزیع نامتوازن و شرایط نامناسب حرفه ای است.
آموزش بالینی زیر فشار کمیت از جانب دیگر مسؤلان آموزش پزشکی هم اخطار می دهند که آموزش پزشکی ماهیتی عملی دارد و بالاتر از ۷۰ درصد آن وابسته به بیمار و استاد است. این درحالیست که امروز در خیلی از بیمارستان ها، ده ها دانشجو برای معاینه یک بیمار صف می کشند. به اذعان مسئولان امر نتیجه این مورد چیزی نیست جز کاهش مهارت بالینی، ضعف در تشخیص و نهایتاً هم تهدید ایمنی بیماران در آینده. نمونه های میدانی هم نشان داده است که در سایه افزایش پذیرش دانشجو، برخی دانشگاه ها با کمبود شدید تخت آموزشی و هیئت علمی مواجه اند.
بودجه ای که کفاف نمی دهد از طرفی، باآنکه برخی ها کمبود بودجه را بهانه تراشی وزارت بهداشت می خوانند و در مواردی هم از افزایش بودجه جهت افزایش پذیرش دانشجو سخن می گویند، اما به اذعان مسؤلان وزارت بهداشت نیاز حقیقی آموزش پزشکی در این مورد حدود ۳۷ همت بوده که تنها ۴ همت تأمین شده است. همینطور هزاران تخت خوابگاهی نیمه تمام و کمبود شدید امکانات رفاهی، فشار مضاعفی بر دانشجویان وارد کرده است.
همینطور به اذعان دکتر علی جعفریان - مشاور عالی وزیر بهداشت و طبق برآوردهای هزینه ای که در سال ۱۴۰۲ صورت گرفته، هزینه تحصیل هر سال یک دانشجوی پزشکی در آن سال، ۳۰۰ میلیون تومان بوده و در کل بالاتر از ۲ میلیارد تومان هر دانشجو هزینه جاری داشته و این درحالیست که متاسفانه علیرغم این هزینه هایی که صورت می گیرد، برخی فارغ التحصیلان از کشور مهاجرت می کنند.
نسخه ناصحیح برای یک درد واقعی البته کارشناسان سلامت هم به کمبود دسترسی به پزشک در مناطق محروم اذعان دارند و آنرا واقعیتی انکارناپذیر می دانند؛ اما راهکار آن صرفاً افزایش عددی دانشجو نمی دانند و اعتقاد دارند که بدون اصلاح نظام پرداخت، حقیقی سازی تعرفه ها، ایجاد مشوق های ماندگاری در مناطق کم برخوردار و گسترش زیرساخت آموزشی، افزایش ظرفیت تنها به تولید پزشکان بی انگیزه، مهاجرت شغلی و افت کیفیت درمان منجر می شود.
تقابل کمیت و کیفیت در مجموع امروز آموزش پزشکی کشور در میانه یک دوگانگی قرار گرفته است؛ از یک سو مجلس بر افزایش ظرفیت اصرار دارد و از طرف دیگر متولیان سلامت بر توقف آن. یکی به دنبال «عدد بیشتر» است و دیگری نگران «کیفیت کمتر».
در همین زمینه دکتر محمدرضا ظفرقندی - وزیر بهداشت هم درباره ی نیاز کشور به پزشک بر طبق برنامه هفتم توسعه باور دارد که «هدف تعیین شده در این برنامه در ارتباط با نسبت پزشک به جمعیت، ۲.۳ پزشک به ازای هر هزار نفر جمعیت است. بررسی تعداد پزشکان و دانشجویان رشته پزشکی نشان داده است که کشور از شاخص مد نظر عبور کرده و به ۲.۷ پزشک به ازای هر هزار نفر جمعیت رسیده ایم.»
در هر حال بنظر می رسد اگر این شکاف سیاستی ترمیم نشود، نه کمبود پزشک حل خواهد شد و نه عدالت درمانی محقق می شود؛ بلکه سیستم سلامت با نسلی از پزشکان خسته، بی انگیزه و آموزش ندیده رو به رو خواهد شد؛ موضوعی که آینده نظام درمانی را با خطر مواجه خواهد نمود. ازاین رو در این زمینه هم نیاز به گفت و گوی واقع بینانه میان هر دو طرف، بازبینی کارشناسی و اصلاح ریشه ای چارچوب های آموزشی و معیشتی پزشکان بالاتر از هر زمان دیگری احساس می شود.
بطور خلاصه تناقض تلخ؛ پزشکان بیکار و صندلی های خالی دستیاری طبق اعلام سازمان نظام پزشکی و برعکس مباحث مطرح درباره ی ی کمبود مطلق پزشک، بیشتر از ۱۰۷ هزار پزشک عمومی و بیشتر از ۶۹ هزار پزشک متخصص در کشور فعال هستند؛ این درحالی است که هم زمان صدها پزشک عمومی بیکارند، هزاران صندلی تخصصی در دانشگاه ها خالی است و حداقل ۳۰ هزار پزشک عمومی هم از حرفه پزشکی و چرخه طبابت خارج شده اند. همچنین به اذعان دکتر علی جعفریان - مشاور عالی وزیر بهداشت و طبق برآوردهای هزینه ای که در سال ۱۴۰۲ صورت گرفته، هزینه تحصیل هر سال یک دانشجوی پزشکی در آن سال، ۳۰۰ میلیون تومان بوده و در کل بیشتر از ۲ میلیارد تومان هر دانشجو هزینه جاری داشته و این درحالیست که متاسفانه باوجود این هزینه هایی که صورت می گیرد، برخی فارغ التحصیلان از کشور مهاجرت می کنند. در همین زمینه دکتر محمدرضا ظفرقندی - وزیر بهداشت هم درباره ی ی نیاز کشور به پزشک بر مطابق برنامه هفتم توسعه باور دارد که هدف تعیین شده در این برنامه در ارتباط با نسبت پزشک به جمعیت، ۲.۳ پزشک به ازای هر هزار نفر جمعیت است.


منبع: مین فود