طراحی یك زیست سنسور برای تشخیص زودهنگام سرطان تخمدان

مین فود: تهران - محققان دانشگاه كردستان موفق به ساخت آزمایشگاهی آپتاحسگری شده اند كه می تواند بروز سرطان تخمدان را در مراحل ابتدایی و تنها با استفاده از بررسی نمونه خون افراد تشخیص دهد. این آپتاحسگر، طراحی ساده ای داشته و از دقت و صحت عملكرد بالایی برخوردار می باشد.

به گزارش مین فود به نقل از ایرنا از ستاد توسعه فناوری نانو، سرطان تخمدان یكی از مرگبارترین بیماری های زنان در سراسر جهان است. هم اكنون به علت نبود علایم ویژه، همراه با عدم وجود روش های غربالگری قابل اطمینان، این بیماری یكی از سخت ترین سرطان ها برای تشخیص زودهنگام است.
به گفته عبدالله سلیمی عضو هیات علمی گروه شیمی تجزیه دانشگاه كردستان، هدف از انجام این كار، دستیابی به روشی با حساسیت و گزینش پذیری بالا برای تشخیص این بیماری در مراحل اولیه مبتلا شدن بوده است.
سلیمی در معرفی آپتاحسگر طراحی شده اظهار داشت: «در این كار تحقیقاتی سعی شده است تا برای آشكارسازی بدون نیاز به برچسب و اندازه گیری آنتی ژن اختصاصی سرطان تخمدان 125 (CA125)، در برابر سایر آنتی ژن های مشابه موجود در محیط سرم خون، یك آپتاحسگر بسیار حساس و انعطاف پذیر مبتنی بر ترانزیستور اثر میدان طراحی شده و مورد بررسی قرار گیرد. این آپتاحسگر از نانو ورقه های اكسید گرافن احیا شده بر روی فیلم پلیمر انعطاف پذیری از جنس پلی متیل متااكریلات تولید شده است.»
وی در ادامه عنوان كرد: «همچنین تلاش شده است كه حساسیت آپتاحسگر در حدی باشد كه بتوان غلظت آنتی ژن تولید شده در نمونه های سرطانی را در مقادیر بسیار كم و در محدوده خطی وسیع اندازه گیری كرد؛ زیرا هر چه سرطان زودتر تشخیص داده شود، برنامه های درمانی و جلوگیری از انتشار آن موفقیت آمیزتر خواهد بود.»
به گفته سلیمی، طبق نتایج حاصل شده، این آپتاحسگر، تشخیص سریع نشانگر در رابطه با سرطان تخمدان را با دقت و حساسیت بالا در مراحل اولیه مبتلا شدن امكان پذیر می كند. در واقع، آپتاحسگر پیشنهادی، قابلیت اندازه گیری در محدوده خطی گسترده و حد تشخیص پایینی داشته است. همینطور كارایی آن برای آنالیز این نشانگر سرطانی در نمونه های بالینی و مایعات بیولوژیكی مورد ارزیابی قرار گرفته است.
سلیمی درباره آزمون های صورت گرفته برای بررسی خصوصیت ها و تایید كارایی آپتاحسگر طراحی شده عنوان كرد: «خواص سطح آپتاحسگر با استفاده از میكروسكوپ الكترونی روبشی، میكروسكوپ انتقال الكترونی و میكروسكوپ نیروی اتمی مشخص شده است. همینطور بعد از بررسی آزمایشگاهی زیست سنسور تولید شده، صحت نتایج به دست آمده برای اندازگیری آنتی ژن CA125 در نمونه های سرم خون حاوی این آنتی ژن، نتایج به دست آمده از زیست سنسور پیشنهادی با نتایج به دست آمده از روش استاندارد ELISA مقایسه و صحت نتایج تایید شد.»
به گفته این محقق، در ساخت این آپتاحسگر از نانو لوله های كربن برای افزایش مساحت سطح و قرارگیری آپتامر روی سطح زیست سنسور و نهایتا افزایش حساسیت استفاده شده است. همچنین، از نانو ورقه های اكسید گرافن احیا شده بعنوان كانال ترانزیستور اثر میدان استفاده شده است. یكی از مزایای استفاده از ترانزیستورهای اثر میدان الكتروشیمیایی بعنوان سنسور، قابلیت طراحی آنها در ابعاد كوچك است.
وی اضافه كرد: استفاده از نانو ورقه های گرافن كوچك سازی ابعاد ترانزیستور را بیش از پیش امكان پذیر می كند تا بتوان آرایه سنسور و سیستم پردازش سیگنال را روی تراشه های كوچك طراحی كرد، ازاین رو با این روش می توان سیستم های میكروآنالیز قابل حملی را برای اندازه گیری آنتی ژن در محل بافت آلوده شده و بدون نمونه برداری از بافت های سرطانی انجام داد.
این تحقیقات حاصل تلاش های دكتر عبدالله سلیمی عضو هیات علمی دانشگاه كردستان و دكتر سمیرا منصوری مجد دانش آموخته مقطع دكتری دانشگاه كردستان است.
نتایج این پژوهش در شماره ویژه مجله Analytica Chimica Acta چاپ شده است.
علمی 9014** 1418