آیا مولتی ویتامین ها می توانند خطرناک باشند؟

به گزارش مین فود، خیلی از مواد مغذی در مقدار زیاد می توانند عوارض یا حتی مشکلات جدی ایجاد کنند. این مورد بخصوص در رابطه با ویتامین های محلول در چربی مانند آ، دی، ئی و کا اهمیت دارد چونکه در بدن ذخیره می شوند و امکان دارد تجمع پیدا کنند.

به گزارش مین فود به نقل از ایسنا، در کودکان، خطر مسمومیت تغذیه ای بیشتر است و ویتامین های جویدنی ممکنست با آب نبات اشتباه گرفته شوند؛ بدین سبب باید دور از دسترس آنها نگهداری شوند.
با وجود مصرف گسترده مولتی ویتامین ها، شواهد علمی نشان میدهد این مکمل ها فقط برای برخی گروههای خاص مفیدند و در افراد سالم با رژیم غذایی متعادل در جلوگیری از بیماریهای مزمن یا افزایش طول عمر نقش قابل توجهی ندارند.
مولتی ویتامین ها برای تکمیل رژیم غذایی طراحی شده اند و ویتامین ها و مواد معدنی ضروری را که ممکنست دریافت روزانه آنها بوسیله غذاها کافی نباشد، تأمین می کنند. تعدادی از این محصولات ترکیبات اضافی مانند پروبیوتیک یا آنتی اکسیدان هم دارند. در عین حال اگر میوه، سبزیجات، غلات کامل، لبنیات و منابع پروتئینی مانند گوشت، ماهی یا حبوبات و غذاهای غنی شده با ویتامین ها را مصرف می کنید، به احتمال زیاد مواد مغذی مورد نیازتان را از غذا دریافت می کنید.
تنها برخی افراد مانند زنان آبستن یا شیرده که به مواد مغذی نیاز بالاتری دارند یا اشخاصی که تأمین این مواد بوسیله غذا برایشان دشوارتر است همچون سالمندان، گیاهخواران یا افراد با برخی بیماریهای خاص که به سبب محدودیت های غذایی، کاهش اشتها، مشکلات جویدن یا بلع یا تغییرات گوارشی در جذب مواد مغذی مشکل دارند، به مصرف مولتی ویتامین نیاز دارند.

مولتی ویتامین ها دقیقاً چه کاری انجام می دهند؟

مولتی ویتامین ها مکمل های غذایی هستند که تلفیقی از ویتامین ها و مواد معدنی ضروری را در خود دارند؛ یعنی مواد مغذی که بدن نمی تواند آنها را به تنهایی بسازد و باید بوسیله غذا (یا در مورد ویتامین دی، از غذا و نور خورشید) دریافت کند. این مواد فقط در مقدار کم مورد نیازند و به این علت هم «ریزمغذی» نامیده می شوند اما در حفظ سلامت و سطح انرژی بدن نقش حیاتی دارند.
مهمست بدانیم که مولتی ویتامین ها مقرر است مکمل رژیم غذایی باشند، نه جایگزین آن. غذاهای کامل ترکیب پیچیده ای از مواد مغذی و ترکیبات مفید دیگر را فراهم می کنند که مکمل ها نمی توانند به صورت کامل تقلیدشان کنند؛ به همین دلیل، همچنان یک رژیم غذایی متعادل پایه سلامتی مطلوب است.

آیا مصرف مولتی ویتامین واقعاً تاثیری دارد؟

پاسخ به این پرسش به سبب مصرف آن بستگی دارد. در ادامه این مطلب، رایج ترین علل مصرف مولتی ویتامین و میزان اثربخشی آنها بررسی شده است:
ــ کمک به اصلاح کمبودهای تغذیه ای
اگر آزمایش خون نشان دهد که مثلاً ویتامین دی یا آهن شما پایین است یا رژیم غذایی تان دریافت برخی مواد مغذی را دشوار می کند، مکمل ها می توانند بسیار مفید باشند. البته ممکنست پزشک بسته بشدت کمبود، مصرف مکمل تک مغذی با دز بالا را سفارش کند چونکه مولتی ویتامین ها معمولاً برای اصلاح کمبودهای شدید دز کافی ندارند اما اگر مشکل دریافت ناکافی باشد، مولتی ویتامین می تواند راهی مناسب برای جبران این فاصله باشد.
ــ اهمیت در حاملگی و شیردهی
حاملگی دوره ای است که نیاز به مواد مغذی برای دفاع از سلامت مادر، جنین و جفت افزایش خواهد یافت. در این نوبت برخی مواد مغذی همچون آهن، اسیدهای چرب امگا-۳ (به ویژه دی اچ ای/ DHA)، کلسیم، کولین، ید، منیزیم، ویتامین های ب۶، ب۱۲ و دی و روی (زینک) اهمیت ویژه ای دارند. به این علت به زنان آبستن در طول حاملگی و حداقل شش ماه بعد از زایمان یا تا وقتی که شیردهی ادامه دارد، سفارش می شود از مکمل های خاص این دوران بهره گیرند.
یکی از مواد مغذی بسیار مهم در این دوره، اسید فولیک است که از نقص های لوله عصبی پیشگیری می کند اما نکته اینجاست که اسید فولیک در مراحل بسیار ابتدایی حاملگی لازم است، گاهی قبل از آن که فرد حتی بداند آبستن است. به این علت سفارش می شود هر زنی که احتمال می دهد آبستن شود، روزانه ۴۰۰ میکروگرم اسید فولیک مصرف کند چه بصورت مکمل تک مغذی و چه در قالب مولتی ویتامین.
ــ احتمال افزایش سطح انرژی
یکی از علل رایج مصرف مولتی ویتامین افزایش انرژی است. اما آیا واقعاً موثر است؟
برمبنای یک مرور علمی در سال ۲۰۲۰، کمبود برخی ویتامین ها و مواد معدنی همچون آهن، ویتامین ث، منیزیم، روی و ویتامین های گروه ب با احساس خستگی بیشتر مرتبطند. بدین سبب اگر رژیم غذایی شما این مواد را به قدر لازم تأمین نکند، مولتی ویتامین می تواند به افزایش انرژی کمک نماید اما اگر رژیم غذایی تان نیازهای تغذیه ای را برآورده می کند، بعید است مولتی ویتامین تأثیر محسوسی بر سطح انرژی شما داشته باشد.
ــ سلامت پوست، مو و ناخن
ممکنست بعد از مصرف منظم مولتی ویتامین در سلامت مو، پوست و ناخن بهبودهایی ببینید اما معمولاً فقط در صورتیکه قبل تر گرفتار کمبود مواد کلیدی مانند آهن یا روی بوده باشید. همینطور باید درنظر داشت که تغییرات در مو، پوست و ناخن زمان بر است و ممکنست هفته ها یا حتی ماه ها بطول بیانجامد.
ــ احتمال عدم اثرگذاری در جلوگیری از بیماریهای مزمن
برمبنای داده های قدیمی تر، یکی از علل اصلی مصرف مولتی ویتامین کوشش برای جلوگیری از بیماری است. اما آیا موثر است؟ متاسفانه چندین مطالعه بزرگ نشان میدهد که پاسخ احتمالاً منفی است.
به گزارش ایندیپندنت، تحلیل سال ۲۰۲۴ روی نزدیک به ۴۰۰ هزار بزرگسال سالم آمریکایی که بالاتر از ۲۰ سال پیگیری شدند، میان مصرف مولتی ویتامین و کاهش خطر مرگ ومیر هیچ ارتباطی نشان نداد. به صورت مشابه مطالعه ای در سال ۲۰۲۳، هیچ اثر محافظتی در مقابل سرطان در سالمندان نیافت و مرور سال ۲۰۱۸ انجمن قلب آمریکا هم برای کاهش خطر یا دستاوردهای بیماری قلبی فایده ای گزارش نکرد.
برخی مطالعات مزایایی اندک را در گروههای خاص خصوصاً افراد دارای کمبودهای تغذیه ای یا دسترسی محدود به رژیم متنوع، نشان داده اند اما مرورهای بزرگ روی جمعیت هایی که در مجموع تغذیه مناسبی دارند، نشان میدهد مصرف روزانه مولتی ویتامین در مقابل بیماریهای مزمن، مصونیت خاصی ایجاد نمی کند.

چه کسانی ممکنست به مولتی ویتامین نیاز داشته باشند؟

زنان آبستن زنان شیرده وگان ها و گیاه خواران افراد دچار اختلالات گوارشی مانند سلیاک یا کرون اشخاصی که داروهای خاص مصرف می کنند (مانند مهارکننده های پمپ پروتون، متفورمین، استاتین ها، استروئیدها و دیورتیک ها) اشخاصی که جراحی های کاهش وزن انجام داده اند افراد بالای ۵۰ سال افراد با دریافت غذایی محدود یا نامرتب افراد با کمبودهای تغذیه ای تشخیص داده شده در صورت تردید، بهترین کار مشورت با پزشک یا متخصص سلامت در رابطه با لزوم مصرف مولتی ویتامین است.

ملاحظات پزشکی و نظارتی

مولتی ویتامین ها می توانند با برخی داروها تداخل داشته باشند یا برای افراد با شرایط خاص بی خطر نباشند. همینطور از آنجائیکه سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) قبل از عرضه، آزمایش ایمنی و خلوص مکمل ها را الزامی نمی داند، انتخاب مارک های معتبر و آن هایی که از نظر خلوص و ایمنی، تاییده نهادهای مستقل را دارند، اهمیت بالایی دارد.



منبع: minfood.ir